Ata

Ka një vend ku hedh emra si maska

Që zhvokshen sa herë ju afrohem Atyre.

Shkronja si kocka.

Ndërgjegja ime për to si pjesëza të nevojshme

Që një ditë të kompozoj kuptimin tim për Ata.

Diçka që nuk e kontrolloj dot është ndjesia e pickimeve si gjilpëra nga brenda-jashtë, rastësisht, në momente të papërshtatshme. Nuk jam e sigurt a janë kafshime prej brishtësisë sime ndaj Atyre, brishtësisë së Tyre ndaj meje, apo brishtësisë Sonë kolektive ndaj pasigurisë.

Shkronjat si simbole për të paketuar ndjesi, kaq shumë ndjesi, dhe dyshimi se kujtesa mund të vlojë e të derdhet në çdo çast tashmë.

Posted in Shqip | Tagged , , , | Leave a comment

Poezia e shpiponjës (Joy Harjo)

Për tu lutur hap krejt veten tënde
drejt qiellit, tokës, diellit, hënës
drejt një zëri të plotë që je ti.
Dhe e di që ka më shumë
që ti s’i sheh dot, s’i dëgjon dot;
nuk mund ti dish vetëm në çaste
teksa rriten njëtrajtshëm, dhe në gjuhë
që s’janë gjithmonë tingull por të tjerë
rrathë lëvizjeje.
Si shqiponja atë të dielë në mëngjes
mbi lumin e Kripës. Rrrethuar me qiell blu
me erë, na i fshiu zemrat deri në pastërti
me flatra magjike.
Ne ju shohim ju, shohim veten dhe e dimë
se duhet të trajtojmë gjithçka me kujdes
dhe mirësi maksimale.
Mbushu me frymë, me dijen se ne jemi bërë prej
gjithë kësaj, dhe merr frymë, me dijen se
ne jemi vërtet të bekuar sepse
u lindëm, dhe do t’vdesim së shpejti brenda
një rrethi të vërtetë lëvizjeje,
si shqiponja që na fluturon qark në mëngjes
brenda nesh.
Ne lutemi që të bëhet
n’bukuri.
N’bukuri.

Posted in Perkthime | Tagged , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Gjuetaret e kërpudhave (Neil Gaiman)

 

Shkenca, siç e di, i vogli im, është studimi
i natyrës dhe sjelljes së universit.
Bazohet në vëzhgim, në eksperiment, dhe matje,
dhe formulimin e ligjeve që përshkruajnë faktet e gjetura.

Në kohët e shkuara, thonë, burrat ishin të pajisur vetiu me tru
të projektuar për të vrapuar pas bishave mishtore,
të endeshin qorrazi drejt të panjohurës,
e pastaj të gjenin rrugën për në shtëpi kur humbnin
me një antilopë të therur që e mbartnin bashkarisht.
Ose, në ditë të këqija gjuetije, asgjë.

Gratë, që nuk kishin nevojë të rendnin pas presë,
kishin tru që pikasnin peizazhe dhe krijonin shtigje mes tyre
lënë në shkurren me gjemba dhe përballë një rrëpire
shikonin poshtë në trungun e një peme gjysëm të rrëzuar,
sepse ndonjëherë atje ka kërpudha.

Para çomangës, ose para veglave prej guri të kasapit,
vegla e parë prej të gjithava ishte një hobe për foshnjen
që ti kishim duart e lira
dhe diçka që të fusnim manaferrat dhe kërpudhat në të,
rrënjët dhe gjethet e mira, farat dhe zvarranikët.
Pastaj një havan prej guri për të thyer, shtypur, grirë ose thërrmuar.

Dhe ndonjëherë burrat ndiqnin bishat
thellë në pyll,
dhe nuk ktheheshin më kurrë.

Ca kërpudha të vrasin,
ndërsa ca të tjera të tregojnë zota
dhe ca të mbushin barkun e uritur. Identifiko.
Të tjera të vrasin nëse i hamë të gjalla,
dhe na vrasin prapë nëse i gatuajmë një herë,
po nëse i ziejmë në ujë burimi, e derdhim ujin,
dhe i ziejmë edhe një herë tjetër, e derdhim ujin prapë,
vetëm atëherë mund ti hamë pa frikë. Vëzhgo.

Vëzhgo lindjen e fëmijëve, mat enjtjen e barkut dhe formën e gjinjve,
dhe me përvojë zbulo si të sjellësh pa rrezik foshnje në këtë botë.

Vëzhgo gjithçka.

Dhe gjuetaret e kërpudhave ecin rrugëve ku ecin
dhe shikojnë botën, dhe shikojnë ato çka vëzhgojnë.
Dhe disa prej tyre jetonin e lëpinin buzët,
të tjera do të mbërthenin stomakun me duar dhe vdisnin.
Kështu që u vendosën ligje dhe na u kaluan ne mbi çka është e parrezikshme. Formulo.

Veglat që bëjmë për të ndërtuar jetët tona:
rrobat, ushqimin, rrugën për në shtëpi…
të gjtiha këto i bazojmë në vëzhgim,
në eksperiment, matje, në vërtetësi.

Dhe shkenca, e mban mend, është studimi
i natyrës dhe sjelljes së universit,
bazuar në vëzhgim, eksperiment, dhe matje,
dhe formulimin e ligjeve për të përshkruar faktet.

Gara vazhdon. Një shkencëtar i hershëm
vizatoi bisha në muret e shpellave
që t’ja tregonte fëmijëve të saj, tani krejt buçko prej kërpudhave
dhe manaferrave, se çfarë ishrte e sigurt të gjuaje.

Burrat shkojnë e turren pas bishave.

Shkencëtaret ecin më ngadalë, mbi shpatullën e kodrës
dhe buzë ujit dhe përtej vendit ku rrjedh balta e kuqe.
Ato po mbajnë fëmijët në hobet që bënë vetë,
që ti kenë duart e lira të mbledhin kërpudha.

Posted in Perkthime, Poetry, poezi | Tagged , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Satelit

Pati një kohë kur kishte kaq shumë trafik rreth meje. Satelitë të përmasave të ndryshme, elipsoidë, që rrotulloheshin rreth vetes dhe ushqeheshin me gjithë ç’binte në orbitën e tyre. Si unë. 

Unë mendoj se toka duhet të jetë një planet i lumtur në vetvete. Kjo sepse rrotullohet rreth vetes. Shpjet. Krahasuar me hënën përshembull, e cila po ashtu rrotullohet rreth vetes, por shumë më ngadalë. Ndaj dhe hëna duket gjithmonë e trishtë, melankolike, sepse nuk arrin ti përjetojë tërë efektet e mrekullueshme të rrotullimit rreth vetes shpejt, e të marramendjes që pason. Provojeni. Nisni e rrotullohuni në vend si fugë, gjithnjë e më shpejt. 

Mbase njerëzit po të jetonin në hënë, që rrotullohet më ngadalë, do t’ishin më të arsyeshëm. 

Trafiku rreth meje është pakësuar ndjeshëm. Mbase sepse unë kam ngadalësuar ritmin e rrotullimit. Duhet të jetë kaq e mërzitshme të shohësh një rrotullim të ngathët si ky imi që nuk shkakton rrëzimin e gjërave prej orbitës sime në orbitat e të tjerëve aq shpesh.

Një problem që kam konstatuar me rrotullimin e shpejtë rreth vetes është se ashtu si ushqehesh me gjërat që bien nga orbitat e të tjerëve, po ashtu edhe humbet gjëra. Jo vetëm që kështu nuk ngopesh kurrë, por as nuk shijon dot pothuajse asgjë. Tani që rrotullohem më ngadalë, unë kam kohë boll të kundroj gjatë objektet e pakta që bien në orbitën time. 

Është kaq qetësi rreth meje ndonjëherë sa dyshoj se të gjithë satelitët e tjerë kanë ikur e unë kam mbetur vetëm. Në raste të tilla, do doja të kisha duar ti zgjasja. Por jam veçse një satelit. 

© Mirela Kapaj 

Posted in Proze, proze poetike, Shqip | Tagged , , , , , , | Leave a comment

Jona Merjo

Të ftuarit në blogun tim i zgjedh në mënyrë egoiste, janë shpirtra që më flasin me një gjuhë të lashtë, primitive dhe të thjeshtë në dukje. Këta të ftuar i vendosin fjalët që ne i përdorim në bashkëbisedimet tona të përditshme në një formë të atillë që ato më ulërijnë, më godasin, më shkundin, dhe gjakosin, më shkaktojnë dhimbjen më të ëmbël nga të gjitha: atë të t’parit qartë, qoftë edhe për pak. E ftuara e sotme bën pikërisht këtë, edhe më shumë, e në poezinë e saj, fjalët e njohura: nënë, qumësht, fashim, syth, sy, mish, shtëpi, jetë, marrin një dritë dhe mprehtësi që të shkund, të ngre, të përplas sërish në tokë, dhe të lë ashtu, të sfilitur, por të kthjellët dhe të mbushur plot, sepse sapo ke shijuar atë që Coleridge e quante: the best words in their best order/fjalët më të mira në rendin më të mirë- poezinë.

….

Ndërroj dhe shkoj në shtëpi

Aty ku jam gjithmonë syth ëndërrues

Teksa më sjell në jetë nëna ime

Lëngu i bardhë si qumësht në trupin e saj

me fashon sytë

që kur të kthehem e të mbyllem përsëri në mish

diçka më pak të di.

(Jona Merjo) 

Posted in poezi, Shqip | Tagged , , , | 1 Comment

Copëza

Unë nuk pyes: po pse dreqin nuk ulërin më qartë, më fort, më kumbueshëm, pse s’e shqyen rrobën tënde e t’ma tregosh zemrën e dhjamosur, të rrudhur, me blozë, gjithë ky mundim nëpër kohë, po pse dreqin nuk belbëzon e tregon me gisht se çfarë do nga vetja, nga jeta, nga sendet e balcamosura bukur- unë dua po unë nuk bëj asgjë, përtesa ime është krejt jointeresante si amullia e gjërave që nuk janë të denja për t’ju ngulur gjilpëra në qendrën e hamendësuar, e megjithatë, mua më bëhet se shpirti juaj bie butë në fund e qetohet teksa sendet harbojnë të çorientuara tashmë e unë ndjehem e lodhur, e tejngopur dhe ende e paqartë. 

Një rrugicë e ngushtë ku karvanë shumëngjyrësh nxitojnë në një garë për jetë a vdekje drejt marrjes së një çmimi që nuk është gjë tjetër veçse pohimi i ekzistencës së projektimeve, hije e përkthyer e së cilës janë. Komunikimi: kjo mrekulli që na konfirmon se jemi në shoqëri me të tjerë. 

Zhytur duart në dhe të shkrifët që kundërmon aromë pas-shiu nuk ka pse të t’shkojë mendja se ke zhytur duart në banesën tënde t’ardhme. Të përjetshmen. 

Çfarë të bën ty të ndjehesh mirë, o Njeri? Ti as emrin s’ia përmend dot asaj që i trmebesh më shumë, e i trullosur siç je, i trembur si trumcak, i marri ti vrapon e grushton kaq shumë. Po ti nuk e di. Që po shkon drejt asaj që i trembesh më shumë ndërsa mendon se po e shmang, mashtron, injoron. Në të shumtën e rasteve. 

Vetëm njeriu dështon të përdorë kaq mjerisht tërë kapacitetin e tij mendor. Ti i vë para dy gjëra që kanë shumë më tepër ngjashmëri se ndasi. Njeriu nuk sheh. Ajo rrugicë e ngushtë është bërë shteg i rrahur mirë për karvanët e bindjeve verbuese kolektive. 

Zhytur duart në dhe të shkrifët që kundërmon aromë pas-shiu, unë nuk pyes. Unë kam frikë. Si ti. 

Posted in Proze, proze poetike, Shqip | Tagged , , | 3 Comments

Drita nuk ka dijeni se unë

e lakmoj simotrën e saj

që më shfaqet në ëndërr

një herë në sa vjet-

një luginë kredhur në një natë të shurdhër

që reflekton qiell në mijëra pellgje-

Kam mbërritur. 

Posted in poezi, Shqip | Tagged , , | Leave a comment

Rrëfime nëpërmjet stetoskopit (5) 

Kam parë të përbrendshme ngjyrë dheu. Të pakallura. Mbase aryseja pse marrin këtë ngjyrë është kompesim për pamundësinë për tu bërë dhe. Jo për shumë kohë të paktën. Ka më shumë të ngjarë që ky të jetë trillimi im sepse ngjyra e tyre më bën të mendoj të përbrendshmet e mia. Nën dhe. Ose ngjyrë dheu në laborator. Ose të rozta, plot jetë, pulsuese, në një trup tjetër. Unë copa-copa shpërndarë në të tjerë. Pse jo? Copat e mia që i kam mbajtur mirë në jetë të tjera. Shmangin dheun. 

Dyshoj se jeta e njomë që po e shtyjnë në korridor e pati menduar gjatë këtë punën e copave në trupa të tjerë. Ajo ishte kaq e zënë duke jetuar. Por dikur, diku, në një çast rastësor ajo tha po. Dhe prindërit zemërshqyer, sot thanë po. 

Unë shoh të përbrendshme rozë që pulsojnë, shkëlqejnë, jetojnë në një botë ku prindërit janë krahë të thyer shqiponjash. 

Posted in poezi, proze poetike, Shqip | Tagged , , , | Leave a comment

Aplikantja (Sylvia Plath) 

Pikësëpari, a je person i sojit tonë? A ke

Një sy xhami, dhëmbë të vënë a patericë,

Tela a një gremç,

Gjoks prej gome a gjenitale prej gome,

Qepje që tregojnë se diçka t’mungon? Jo, jo? Atëherë

Si mund të t’japim ndonjë gjë?

Mos qaj.

Hape dorën.

Bosh? Bosh. Ja ku është një dorë

Që ta mbushësh e ta komandosh

Të sjellë filxhanë çaji e të heqë kokëdhembje

E të bëjë ç’ti thuash.

Do të martohesh me të?

Është e garantuar

Që do të t’mbyllë sytë me gishtërinj në fund

E do t’tretet prej pikëllimi.

Ne e mbledhim kripën.

Vërej se je lakuriq krejt.

Si thua për këtë kostumin—–

I zi dhe i fortë, po nuk rri keq.

Do të martohesh me të?

është kundra ujit, kundra thyerjes, kundra

Kundra zjarrit dhe bombave përmes çatisë.

Besomë, do të t’varrosin me të veshur.

Tani koka jote,më ndje, po është bosh.

E kam zgjidhjen për këtë.

Eja, e dashur, dil nga dollapi.

Hë pra, si të duket kjo?

Lakuriq si letër në fillim

Po për njëzet e pesë vjet do t’jetë argjend,

Për pesëdhjetë, flori.

Një kukull e gjallë, kudo që hedh sytë.

Mund të qepë, të gatuajë,

Mund të flasë, flasë, flasë.

Punon, s’ka asgjë të keqe këtu.

Ti ke një vrimë, është allci.

Ti ke një sy, është një imazh.

Djalosh, është shanci yt i fundit.

A do të martohesh me të, martohesh me të, martohesh me të.

Posted in Perkthime, Poetry, poezi, Shqip | Tagged , , , , | Leave a comment

Fjongo

Një grusht i vogël që hapet 

hija e gishtave mbi dheun e vërdhemë në një ditë të nxehtë gushti 

gërshetat janë kaq të bukur parë nga larg 

fjongot e kuqe 

baluket e prera shkurt

rrotullimi rrotullimi me krahë hapur derisa 

i merren mendtë dhe bie duke qeshur 

gjunjët mbuluar me dregëza 

po pse është vetëm ajo 

fëmijë 

ajo heshtje 

ajo 

bardhësi verbuese e mesditës 

ky 

boshllëk kutiash të njëtrajtshme 

trotuare të shkreta 

dysheme druri që kërcasin 

në qendër të vëmendjes 

ti nuk e bën dot këtë provoje prapë herën tjetër 

lumi që mpaket e rrudhet 

zalli i nxhehtë e vajza që kërcen zbathur gur më gur 

lidhja si oriz në një tepsi alumini 

bëj dritë feks reflektimi mbi mure të zhytur në hije 

mure që do t’bien rrëzohen rindërtohen 

myshku në cepa 

ndjesi që u mungojnë fjalët 

intuita që emërton pa zë 

e vagullt 

e di po nuk e them dot 

vajza që deshi fjalët herën e parë që i pa dhe që s’e mban mend 

që të shkruajë që

e bardhë ajo mesditë gushti fiksuar tek flokët e qeshur të vajzës-grua 

që ia kishin përjetësuar bukurinë me një thikë 

nuk do t’i dhuronte më fjongo 

rrotullimi rrotullimi derisa i merren mendtë 

e bie që të mos rritet. 

© Mirela Kapaj

Posted in poezi, Shqip | Leave a comment