Për problemet

Problemet janë nyje në jetët e njerëzve që formojnë një rrjetë. Për të peshkuar. Kam krijuar zakonin të ndalem para problemeve të të tjerëve dhe ti krahasoj me mend me të miat. Nyje më e madhe? Material më i fortë? Litar më i trashë? Nyjet në tërësi janë më shumë apo më pak? Sa shumë iu është shtrënguar rrjeta? Sa kohë derisa të dalin në sipërfaqen e hiçit, atje ku nuk ka asgjë, ku do të përpëliten për pak, dhimbshëm, derisa të kthehen në hiç? Pashmangshëm mendoj për gjendjen time. Mendoj se sa më shumë nyje të ketë rrjeta, sa më e shtrënguar, aq më i dhimbshëm fundi. Imazhi i përpëlitjes së fundme që nuk e di pse më është tiposur se zgjat torturueshëm në përpjestim të drejtë me sasinë dhe madhësinë e nyjeve të rrjetës, është drithërues. Pasi rrënqethem nga tmerri për një çast, vendos pothuajse gjithmonë se nyjet e mia janë ku e ku më të vogla, bezdisëse, por të papërfillshme krahasuar me të tjerët. Por kjo nuk më bën të ndjehem më mirë. Ose më bën pak, por edhe më shkakton një ndjenjë faji. Gëzohet njeriu për veten dhe trishtohet për tjetrin në të njëjtën kohë. Sikur jeta të mos ishte një përzierje e vazhdueshme ndjesish, emocionesh, mendimesh, parandjenjash kundërshtuesse, do ishte e thjeshtë dhe e lumtur, si një kartolinë me fshat.

© Mirela Kapaj

Advertisements
Posted in proze poetike, Shqip | Tagged , , , | 1 Comment

Një vakt i shëndetshëm (Carol Ann Duffy)

Carol Ann Duffy

Eksperti i ushqimeve shijon ëndrrat sekrete të lopëve

kaurdisur lehtas me hudhra. Pas derës së gjelbër, frushkullima

e bishtit të kaut shuhet në një tavë balte. Ja ku janë

shpori dhe gishtat: tasat e ujit për shpëlarje do ta shlyejnë fajin.

 

Dhëmbë të florinjtë mbllaçisin veshkën dhe gjoksin

e diçkaje që dikur fluturonte. Këto zemra nuk njohën

asnjë dashuri në shtretërit e tyre prej orizi me shafran

ku shtrihen. Si është vera e kuqe? Gjak.

 

Në tavolinën numër gjashtë, gjuha e gjuhëve është e zier ngadalë

me konjak. Gruas që përtyp një derrkuc qumështor

do i duhet të flejë me burrin e saj më vonë. Këmbë,

kurriz dhe gjoks blegërijnë kundrejt cohës së bardhë.

 

Shndërroje viçin në mish viçi me katër përpjekje. Kjo është

fuqia e fjalëve; thikë, kukurec, dritë, mishra të ftohtë.

Një burrë i trashë e porosit me gjak, dhe një djersë e hollë

ia mbulon fytyrën. Ka peceta për të fshirë provat

 

dhe salca për të mbytur piskamat e thertoreve. Menuja

liston vdekjet e fundit në frëngjisht, prej të cilës ata porositin

të përbrendshme, zogj, peshk. Mishi përplaset në nofulla. Gogësimë.

Vdekja zbret nëpër zorrë. Ti je ajo çka ha.

(1985)

përktheu: Mirela Kapaj

 

Posted in Perkthime, Poetry, poezi | Tagged , , , , , | Leave a comment

Jeta teksa-pret (Wislawa Szymborska)

Jeta teksa-pret.

Shfaqje pa prova.

Trup pa modifikime.

Kokë pa paramendime.

Nuk di asgjë për rolin që luaj.

Di vetëm q’është imi. Nuk e ndërroj dot.

Më duhet të hamendësoj aty për aty

se për çfarë bën fjalë kjo shfaqje.

E papërgatitur për privilegjin e t’jetuarit

Unë mezi mbaj ritmin që duhet për

aktrim.

Improvizoj, edhe pse e urrej improvizimin.

Pengohem në çdo hap me padijen time.

Nuk i fsheh dot sjelljet e mia prej fshatari.

Instiktet e mia janë për melodramatikë të lumtur.

Frika e skenës nxjerr justifikime për mua, gjë që

më turpëron akoma më shumë.

Rrethanat lehtësuese më duken mizore.

Fjalë dhe impulse që s’i merr dot mbrapsht,

Yje që s’do ti numërosh dot kurrë,

Karakterin tënd si pallto që e mbërthen në vrap e sipër-

Rezultatet për t’ardhur keq të gjithë kësaj paparashikueshmërie.

Sikur vetëm të mund të bëja prova para një të mërkure,

Apo të përsërisja një të enjte që ka shkuar!

Po ja ku vjen e premtja me një skenar që s’e kam parë.

A është e drejtë, pyes,

(zëri im pak i ngjirur,

meqënëse as fytin se qërova dot në paraskenë).

Do ta kishit gabim po të mendonit se është një testim nxitimthi

në rrethana të improvizuara. Oh jo.

Unë jam në skenë dhe e shoh sa e qëndrueshme është.

Dekori është habitshëm i saktë.

Makineritë që rrotullojnë skenën janë akoma më të vjetra.

Galaksitë më t’largëta janë ndezur.

Oh jo, nuk ka dyshim, kjo duhet t’jetë shfaqja premierë,

Dhe çfarëdo që t’bëj

do t’bëhet çfarë bëra për përgjithmonë.  

Posted in Uncategorized | Leave a comment

Një gjendje krejt tjetër

Më duhet të kërcej

Kapërcej një pellg të verbër

Me nje fustan që hapet si gojë

Sa herë që një gjendje krejt tjetër që zgjatet

Këtej dhe andej

Kufijtë janë sirtarë të rrëmujshëm

Të mendjes sime që i ka tmerr

Gjendjet e përgjumura të pavetëdijshme

Për gjatësinë e fustanit apo

Për ekzistencën e fustanit si përkufizim

I pavarur nga verbëria e pellgut apo

Burrave mbi të cilët kapërcen që të

Më në fund të ndodhet në një gjendje krejt tjetër

Ku tjetër është një shenjë si kafshim

Peshkaqeni me një histori mediokre

Bërë nga dora e njeriut-zot që shpreson

Se gjendja mund të mbërthehet ose të paktën

Mund të rigjehet rigjehet rigjehet teksa ujë pikon

Prej ballit me brazda mbi pellgun e verbër teksa gjithçka

Rrotullohet rrotullohet dhe rëndësia e proçesit

(Çfarë budallallëku me brirë!) gjithçka është e pa-

-rrokshme as nga një fustan që hapet si gojë

E habitur mbi një rrafshnaltë mbuluar me burra

Të shtrirë pa asnjë rregull si në sirtarët e mendjes

Time më pritje që të kapërcehen si pellg

I verbër.

(Mirela Kapaj, Tetor, 2016)

Posted in poezi, Shqip | Tagged , , , , , | Leave a comment

Kërkimi i sigurisë

Kërkimi i sigurisë është një ritual

Që nis nga jashtë:

Ka mure

Ka dritare

Ka dritë

Ka qiell

Ka trotuar

Ka vija të bardha

Ka semafor

Ka dëshmitarë

Dhe mbaron brenda:

Ka sy

Ka lëkurë

Ka zë

Ka veshë

Ka gjak

Ka rrahje zemre

Ka frymëmarrje

Ka mendim

Ti je gonxhe që mbase s’do të hapesh kurrë.

© Mirela Kapaj

Posted in poezi, Shqip | Tagged , , , | Leave a comment

Sandra Simonds

“Kur e mendon, një kafaz, është më së shumti ajër–”

Kur e mendon, një kafaz, është më së shumti ajër–

atëherë çfarë ka këtu

për tu patur frikë?

Një kafaz prej ajri. Bodler tha

Poe mendonte se Amerika ishte një kafaz gjigand.

Për poetin, një komb a është një kafaz i madh?

Dhe a s’është kombi i mbushur më së shumti me ajër?

Provo të fusësh ëndrrën tënde në kafaz.

Kafazi arratiset prej ëndrrës.

E shoh tek vizohet e rrjedh.

Përktheu: Mirela Kapaj
marrë nga: https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/poems/118549/when-you-think-about-it-mostly-a-cage-is-air-

Posted in Perkthime, Poetry, poezi | Tagged , , , , , , , , , , | Leave a comment

Ata

Ka një vend ku hedh emra si maska

Që zhvokshen sa herë ju afrohem Atyre.

Shkronja si kocka.

Ndërgjegja ime për to si pjesëza të nevojshme

Që një ditë të kompozoj kuptimin tim për Ata.

Diçka që nuk e kontrolloj dot është ndjesia e pickimeve si gjilpëra nga brenda-jashtë, rastësisht, në momente të papërshtatshme. Nuk jam e sigurt a janë kafshime prej brishtësisë sime ndaj Atyre, brishtësisë së Tyre ndaj meje, apo brishtësisë Sonë kolektive ndaj pasigurisë.

Shkronjat si simbole për të paketuar ndjesi, kaq shumë ndjesi, dhe dyshimi se kujtesa mund të vlojë e të derdhet në çdo çast tashmë.

Posted in Shqip | Tagged , , , | Leave a comment

Poezia e shpiponjës (Joy Harjo)

Për tu lutur hap krejt veten tënde
drejt qiellit, tokës, diellit, hënës
drejt një zëri të plotë që je ti.
Dhe e di që ka më shumë
që ti s’i sheh dot, s’i dëgjon dot;
nuk mund ti dish vetëm në çaste
teksa rriten njëtrajtshëm, dhe në gjuhë
që s’janë gjithmonë tingull por të tjerë
rrathë lëvizjeje.
Si shqiponja atë të dielë në mëngjes
mbi lumin e Kripës. Rrrethuar me qiell blu
me erë, na i fshiu zemrat deri në pastërti
me flatra magjike.
Ne ju shohim ju, shohim veten dhe e dimë
se duhet të trajtojmë gjithçka me kujdes
dhe mirësi maksimale.
Mbushu me frymë, me dijen se ne jemi bërë prej
gjithë kësaj, dhe merr frymë, me dijen se
ne jemi vërtet të bekuar sepse
u lindëm, dhe do t’vdesim së shpejti brenda
një rrethi të vërtetë lëvizjeje,
si shqiponja që na fluturon qark në mëngjes
brenda nesh.
Ne lutemi që të bëhet
n’bukuri.
N’bukuri.

Posted in Perkthime | Tagged , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Gjuetaret e kërpudhave (Neil Gaiman)

 

Shkenca, siç e di, i vogli im, është studimi
i natyrës dhe sjelljes së universit.
Bazohet në vëzhgim, në eksperiment, dhe matje,
dhe formulimin e ligjeve që përshkruajnë faktet e gjetura.

Në kohët e shkuara, thonë, burrat ishin të pajisur vetiu me tru
të projektuar për të vrapuar pas bishave mishtore,
të endeshin qorrazi drejt të panjohurës,
e pastaj të gjenin rrugën për në shtëpi kur humbnin
me një antilopë të therur që e mbartnin bashkarisht.
Ose, në ditë të këqija gjuetije, asgjë.

Gratë, që nuk kishin nevojë të rendnin pas presë,
kishin tru që pikasnin peizazhe dhe krijonin shtigje mes tyre
lënë në shkurren me gjemba dhe përballë një rrëpire
shikonin poshtë në trungun e një peme gjysëm të rrëzuar,
sepse ndonjëherë atje ka kërpudha.

Para çomangës, ose para veglave prej guri të kasapit,
vegla e parë prej të gjithava ishte një hobe për foshnjen
që ti kishim duart e lira
dhe diçka që të fusnim manaferrat dhe kërpudhat në të,
rrënjët dhe gjethet e mira, farat dhe zvarranikët.
Pastaj një havan prej guri për të thyer, shtypur, grirë ose thërrmuar.

Dhe ndonjëherë burrat ndiqnin bishat
thellë në pyll,
dhe nuk ktheheshin më kurrë.

Ca kërpudha të vrasin,
ndërsa ca të tjera të tregojnë zota
dhe ca të mbushin barkun e uritur. Identifiko.
Të tjera të vrasin nëse i hamë të gjalla,
dhe na vrasin prapë nëse i gatuajmë një herë,
po nëse i ziejmë në ujë burimi, e derdhim ujin,
dhe i ziejmë edhe një herë tjetër, e derdhim ujin prapë,
vetëm atëherë mund ti hamë pa frikë. Vëzhgo.

Vëzhgo lindjen e fëmijëve, mat enjtjen e barkut dhe formën e gjinjve,
dhe me përvojë zbulo si të sjellësh pa rrezik foshnje në këtë botë.

Vëzhgo gjithçka.

Dhe gjuetaret e kërpudhave ecin rrugëve ku ecin
dhe shikojnë botën, dhe shikojnë ato çka vëzhgojnë.
Dhe disa prej tyre jetonin e lëpinin buzët,
të tjera do të mbërthenin stomakun me duar dhe vdisnin.
Kështu që u vendosën ligje dhe na u kaluan ne mbi çka është e parrezikshme. Formulo.

Veglat që bëjmë për të ndërtuar jetët tona:
rrobat, ushqimin, rrugën për në shtëpi…
të gjtiha këto i bazojmë në vëzhgim,
në eksperiment, matje, në vërtetësi.

Dhe shkenca, e mban mend, është studimi
i natyrës dhe sjelljes së universit,
bazuar në vëzhgim, eksperiment, dhe matje,
dhe formulimin e ligjeve për të përshkruar faktet.

Gara vazhdon. Një shkencëtar i hershëm
vizatoi bisha në muret e shpellave
që t’ja tregonte fëmijëve të saj, tani krejt buçko prej kërpudhave
dhe manaferrave, se çfarë ishrte e sigurt të gjuaje.

Burrat shkojnë e turren pas bishave.

Shkencëtaret ecin më ngadalë, mbi shpatullën e kodrës
dhe buzë ujit dhe përtej vendit ku rrjedh balta e kuqe.
Ato po mbajnë fëmijët në hobet që bënë vetë,
që ti kenë duart e lira të mbledhin kërpudha.

Posted in Perkthime, Poetry, poezi | Tagged , , , , , , , , , , , | Leave a comment

Satelit

Pati një kohë kur kishte kaq shumë trafik rreth meje. Satelitë të përmasave të ndryshme, elipsoidë, që rrotulloheshin rreth vetes dhe ushqeheshin me gjithë ç’binte në orbitën e tyre. Si unë. 

Unë mendoj se toka duhet të jetë një planet i lumtur në vetvete. Kjo sepse rrotullohet rreth vetes. Shpjet. Krahasuar me hënën përshembull, e cila po ashtu rrotullohet rreth vetes, por shumë më ngadalë. Ndaj dhe hëna duket gjithmonë e trishtë, melankolike, sepse nuk arrin ti përjetojë tërë efektet e mrekullueshme të rrotullimit rreth vetes shpejt, e të marramendjes që pason. Provojeni. Nisni e rrotullohuni në vend si fugë, gjithnjë e më shpejt. 

Mbase njerëzit po të jetonin në hënë, që rrotullohet më ngadalë, do t’ishin më të arsyeshëm. 

Trafiku rreth meje është pakësuar ndjeshëm. Mbase sepse unë kam ngadalësuar ritmin e rrotullimit. Duhet të jetë kaq e mërzitshme të shohësh një rrotullim të ngathët si ky imi që nuk shkakton rrëzimin e gjërave prej orbitës sime në orbitat e të tjerëve aq shpesh.

Një problem që kam konstatuar me rrotullimin e shpejtë rreth vetes është se ashtu si ushqehesh me gjërat që bien nga orbitat e të tjerëve, po ashtu edhe humbet gjëra. Jo vetëm që kështu nuk ngopesh kurrë, por as nuk shijon dot pothuajse asgjë. Tani që rrotullohem më ngadalë, unë kam kohë boll të kundroj gjatë objektet e pakta që bien në orbitën time. 

Është kaq qetësi rreth meje ndonjëherë sa dyshoj se të gjithë satelitët e tjerë kanë ikur e unë kam mbetur vetëm. Në raste të tilla, do doja të kisha duar ti zgjasja. Por jam veçse një satelit. 

© Mirela Kapaj 

Posted in Proze, proze poetike, Shqip | Tagged , , , , , , | Leave a comment